Goteya Dehem (detpêk)...

Goteya Dehem

Behsa Heşrê

İxtar: Sebebê ku min di van risaleyan da teşbîh û temsîl di sûretê hikayetan da nivîsiye, hem teshîl kirin, hem heqaiqê İslamiye çiqas me'qûl, mutenasib, muhkem, mutesanid in nîşan bidim. Me'nayên hikayetan, heqîqetên di dawiya wan da ne. Ji qebîlê kinaiyatê, tenê ji wan ra delalet dikin. Nexû (demek) hikayetên xeyalî nînin, heqîqetên dirustin.

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

فَانْظُرْ اِلَى آثَارِ رَحْمَتِ اللّهِ كَيْفَ يُحْيِى اْلاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا

اِنَّ ذلِكَ لَمُحْيِى الْمَوْتَى وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Birader, ku tu beyan kirina heşr û axiretê bi lisanê ewam û basit û bi terzeke wazih dixwazî, nexû li vê hikayetoka (kurteçîroka) temsîlî, beranberê nefsa min binihêre, guhdarî bike:

Zemanekî du meriv, diçine memleketekî bedew mîna Cennetê (ji vê dunyayê ra işarete). Dinihêrrin ku, herkes deriyên mal, xanî, dukanan vekirî dihêlin, ji muhafezeya wan ra diqqet nakin. Mal û pare, li meydanê bê sahib /bêxweyî dimîne. Ji wan merivan yekî, destê xwe dirêj dike her tiştê ku dixwaze, yan didize, yan ẍesb dike. Ji hewesa xwe ra tebe'iyet dike, her new'ê zulmê, sefahetê irtikab dike. Ahalî/ehalî jî pirr têkilî wî nabin. Hevalê wî yê dîger/din jê ra got ku:

"Tu çi dikî? Tu yê ceza bikişînî, min jî bixî belayê. Ev malan, malê mîrî ye. Ev ehalî bi zarr û zêçên xwe va bûne esker yan jî bûne me'mûr, di van iş/kar/an da wekî sîvîl tên istixdam kirin. Lewma pirr têkilî te nabin. Feqet intizam şedîd e. Li her derê telefona padişah heye û me'mûrên wî peyda dibin. Zû herre, dexalet bike!" got. Feqet wî sersemî 'inad kir, got:

"Na, malê mîrî nîne. Belkî malê weqfê ye/beytûne, bêsahibe. Herkes mîna ku dixwaze dikare teserruf bike. Qe tu sebebekî ku istifadeya ji van tiştên bedew men' bike ez nabînim. Ku ez bi çavê xwe nebînim, ez ê bawer nekim." got. Hem pirr sefsetiyatê fêlesofane got. Di navbera herduwan da munazereyeke ciddî destpê kir. Ewwela wî sersemî got: "Padişah kî ye? Ez nas nakim..."

Paşê, hevalê wî, jê ra cewaben: "Gundek bê muxtar nabe. Derzîyek bê hosta nabe, nikare bê sahib be. Herfek nikare bê katib be, tu dizanî. Çawan dibe ku, ev memleketê muntezem bi dereceya nihayet, bê hakim bibe? Û evqas pirr serwet ku, mîna ku di her saetê da şimediferek(Haşiye) ji ẍaibê were, bi malên qîmetdar, musenne' tijî tê. Li vira dirije, diçe. Çawan bê sahib dibe? Û i'lanname û beyanname yên ku li her derê tên xuyanê, û turre, sikke û tamẍe yên ku li ser her malî tên xuyanê û bayraq/alên ku li her koşeyî li ba dibin, çawan bê malik dibin? Tu, tê fehmkirin ku, te parçeyek frengî xwendiye. Tu nikarî van nivîsên Îslamê bixwînî. Hem jî, ji yên zane napirsî. Hawa were ez ê fermana herî mezin ji te ra bixwînim."

Ewê sersem zivirrî/fitilî got: "Haydê, padişah heye. Feqet istifadeya min a cuz'î çi zererê dikare bide wî? Ji xezîneya wî çi nuqsan dike? Hem li vira hepis mepis tune, ceza nahê xuyanê."

Hevalê wî jêra cewaben got: "Yahû, ev memleketê ku tê xuyanê, meydaneke manevreyê ye. Hem meşhera senayi'ê ẍerîbeyê sultaniye ye. Hem misafirxane/mêvanxaneyên wî yên muweqqet, bêtemel in. Ne tu nabînî ku herro (her roj) qafileyek tê, yek diçe, ẍaib (winda) dibe. Daima tijî dibe, vala dibe. Piştî zemanekî (zemanekî şûnda) ev memleketa dê were tebdîl kirin. Ev ehalî dê were neql kirinê memleketekî din ê daimî. Li wira herkes, dê muqabilê xizmeta xwe yan ceza, yan mukafatê bibîne. " got.

Dîsa wî sersemê xain, temerrud kir: "Bawer nakim. Ne qet mumkine ku, ev memleketa were xerab kirin, koç/bar bike memleketekî din." got. Li ser vî hevalê wî yê emîn got:

"Madem tu ev derece 'inad û temerrud dikî, were, di nav delailê ku hedd û hesabê wan tune da, bi donzdeh sûretan va ez ê nişanî te bidim ku, mehkemeyeke kubra heye, dar/dereke mukafat û ihsan û dar/dereke mucazat û zindan heye û ev memleketa mîna ku herroj dereceyekî vala dibe, rojek tê ku, butûn butûn (bi tevahî) vala bibe û were xerab kirin."

Sûreta Yekem: Ne qet mumkine ku, seltenetek, baxusûs selteneteke wiha muhteşem, ji mutî'ên ku husnê xizmet dikin ra mukafata wê û ji yên ku 'isyan dikin ra mucazata wê peyda nebe? Li vira di hukmê tunebûnê da ye. Nexû (demek) li cêyekî din, mehkemeyeke kubra heye.

Sûreta Duwem: Li van çûyînan, icraatan binihêrre! Çawan ji yê herî feqîr, herî ze'îf bigrê, ta ji herkesî ra mukemmel, mukellef erzaq tê dayîn. Li nexweşên bêkes pirr rind tê mêzekirin. Hem te'am û qabên ẍayet qîmetdar û şahane, nişanên muresse', elbise/libasên muzeyyen, ziyafetên muhteşem hene. Binihêrre, ji xêncî sersemên mîna te herkes wezîfa xwe ra ẍayet diqqet dike. Tu kes bi zerrekî ji heddê xwe tecawuz nake. Şexsê herî mezin, bi ita'eteke herî mezin, di binê xewf û heybeteke mutewazi'ane da xizmet dike. Nexû (demek) ev sahibê seltenetê, keremeke wî ya gellek mezin, merhemeteke wî ya gellek fireh heye. Hem 'izzeteke wî ya gellek mezin, heysiyet û namûseke wî ya gellek bicelal heye. Halbûku (halvakî ?) kerem jî in'am kirinê dixwaze. Merhemet jî bê ihsan nikare bibe. 'izzet jî ẍêretê dixwaze. Heysiyet û namûs jî te'dîb kirina bêedeban dixwaze. Halbûku (?) li vî memleketî layiqî wê merhemetê, wê namûsê ji hezarî yek nahê kirin. Zalim di 'izzeta xwe da, mezlûm di zilleta xwe da dimîne, ji vira koç/bar dikin diçin. Nexû (demek) ji mehkemeyeke kubra ra tê hîştin.

Sûreta Sêyem: Binihêrre bi hikmet û intizameke çiqas 'alî va îş (kar) dizivirrin. Hem bi 'edalet û mîzaneke çiqas heqîqî va mu'amele tên dîtin. Halbûku (?) hikmeta hukûmetê jî, teltîf kirina multecîyên ku iltica kirine cenahê himaye yê seltenetê, dixwaze. Edalet jî muhafeze kirina huqûqê re'iyetê dixwaze; ta heysiyeta hukûmetê, heşmeta seltenetê were muhafeze kirin. Halbûku (?) li van deran, layiqê wê hikmetê, wê 'edaletê ji hezarî yek nahê icra kirin. Sersemên mîna, pirrî wî bêyî ku ceza bibînin ji vira koç/bar dikin diçin. Nexû (demek) ji mehkemeyeke kubra ra tê hîştin.

Sûreta Çarem: Binihêrre, mucewheratê bêmisl ku di van rabergeh/pêşangehên ku nahên hedd û hesaban da ne, met'ûmatê bêemsal ku di van sufreyan da ne, nîşan didin ku, sexaweteke bêhedd û xezîneyên tijî yên bêhesab ên padişahê van deran hene. Halbûku (?) sexaweteke wiha û xezîneyên bêbirran(din)/bêqedan, dar/dereke ziyafetê ya daimî û her tiştê ku tê xwastin tê da peydaye, dixwaze. Hem dixwaze ku, yên ku ji wê ziyafetê telezzuz dikin, li wira dewam bikin. Ta bi zewal û firaqê elem nekişînin. Lewra (çunku) mîna ku zewalê elem lezzet e, zewalê lezzet jî elem e.

Li van pêşangehan binihêrre! Û li van i'lanan diqqet bike (bala xwe bidê)! Û guh bide vab dellalan/tellalan ku, sen'etên antîkeyên padişahekî mu'ciznuma teşkîl û teşhîr dikin. Kemalatê wî nîşan didin. Cemala wî ya me'newî ya bêmisl beyan dikin. Ji letaifê husna wî ya mexfî behs dikin. Nexû (demek) kemalatê wî û cemala me'newî ya wî yên gellek muhim û heyretdêr hene. Îja kemala veşarî bêqusûr, li serên teqdîrkaran, istihsankaran, muşahedekarên maşaallah gotî, teşhîrê dixwaze. Cemala mexfî, bênezîr jî xuyanbûn û dîtin dixwaze. Yanê cemala xwe, bi du wechan dîtin: yekê di ayîne/neynikên muxtelif da bizzat muşahede kirin; ya din/dîger, bi muşahedeya seyrvan(temaşavan)ên muştaq û istihsankarên muteheyyir, muşahede kirin dixwaze. Hem dîtin, hem xuyanbûn, hem muşahedeya daimî, hem işhada ebedî dixwaze. Hem cemala daimî, dewama wucûdê seyrvanên muştaq û istihsankaran dixwaze. Lewra (çunku) cemaleke daimî, nikare bi muştaqê zail razî be. Zîra seyrvanekî ku bi aweyekî ku venegerre mehkûmê zewalê ye, bi tesewura zewalê muhebbeta wî dizivirre 'edawetê, heyret û hurmeta wî meyl dike tehqîrê. Lewra (çunku) insan, ji tiştê ku nizane, nagihîjê ra duşmine. Halbûku, ji van misafirxaneyan/mêvanxaneyan herkes, zû diçe ẍaib/winda dibe. Şewqeke/ronikahiyeke wê kemal û wê cemalê, belkî siyeke wan, anekî da dinihêrre bêyî têrbûn diçe.

Nexû (demek) diçine seyrangeheke daimî...

Sûreta Pêncem: Binihêrre di nav van işan(karan) da tê xuyanê ku, şefqeteke gellek mezin a wî zatê bêmisl heye. Lewra (çûnku) direvîne imdada her musîbetzedeyî. Ji her sual û metlûbî ra cewab dide. Hetta, binihêrre, haceteke herî edna, ji raiyeteke herî edna bibîne, bişefqet qeza dike. Şivanek, mîheke wî, lingekî wê biêşê(incinse), yan merhem yan beytar dişîne.

Were em herrin, li vê adeyê ictima'eke mezin heye. Hemî eşrafê memleket li wira kombûne. Binihêrre yawerekî ekremê ku nişaneke gellek mezin hilgirtiye, nutqekî dixûne/dixwîne. Ji wî padişahê xwe yê bişefqet hine tiştan dixwaze. Hemî ehalî, "Erê, erê, em jî dixwazin." dibêjin. Wî tesdîq û te'yîd dikin. Niha guhdarî bike, xoşewîstê vî padişahî dibêje ku:

"Ey sultanê me yê ku me bi ni'metê xwe perwerde dike. Numûne û siyên ku te nişanî me dane, esl û menbe'ên wan nişan de. Û me celb bike meqerrê selteneta xwe. Me li van çolan nede mehiw kirin. Me hilde huzûra xwe. Bi me merhemet bike. Ni'metên Te yên lezîz ku li vira Te bi me da tehmkirin li wira bide xwarin. Me bi zewal û teb'îdê te'zîb neke. Vê raiyeta Te ya mutî' a ji Te ra muştaq û muteşekkir, bêserûber(başıboş) nehêle, i'dam neke." dibêje û gellek pirr lava dike. Tu jî dibihîzî. Gello(Ëceba) padişahekî evqas bişefqet û biqudret, qe mumkine ku, merameke herî edna ya meruvekî herî edna biehemmiyet bîne cîh, meqsûdeke herî xweşik a yawerekî ekremê wî yê herî xoşewîst(sevgili) nehîne cîh? Halbûku (?) meqsûda wî xoşewîstî, meqsûda 'umûmê jî ye. Hem merzîya padişah, hem muqtezaya merhemet û 'edaleta wî ye. Hem bi wî rahete, giran nîne. Qasê van nuzhetgehên muweqqetên di misafirxaneyan/mêvanxaneyan da, giran nahê. Madem boyê nişandana numûneyan, pênc‑şeş rojan li seyrangehan evqas mesref dike, ev memleketa ava kiriye. Helbet, xezîneyên xwe yên heqîqî, kemalatê xwe, hunerên xwe li meqerrê selteneta xwe wê bi terzeke wisa nişan bide, seyrangehên wisa veke ku, eqlan di heyretê da bihêle.

Nexû (demek), herçî li vê meydana imtihanê diqewimin, bêserûber nînin. Seray(qesr)ên seadetê û zindanan li benda wan in.

Sûreta Şeşem: Hawa were, binihêrre! Ev şimendiferan, teyyareyan, techizatan, depoyan, rabergehan/pêşangehan, icraatan yên muhteşem, nişan didin ku, li pişt perdeyê selteneteke gellek muhteşem heyeHaşiye, hukm dike. Selteneteke wiha, re'iyeteke layiqê xwe dixwaze. Halbûku(?) tu dibînî, hemî re'iyet di vê misafirxane(mêvanxane)yê da kombûne/civiyane. Misafirxane/Mêvanxane jî, her roj tijî dibe, vala dibe. Hem hemî re'iyet boyê manevreyê li vê mêdana herbê peyda ne. Mêdan jî, her saet tê tebdîl kirin. Hem hemî re'iyet ji boyê ku numûneyên ihsanatê qîmetdarê padişah û antîkeyên sen'etên wî yên xariqe di rabergeh/ pêşangehan da temaşa bikin, li vê teşhîrgehê çendek deqîqe radiwestin(disekinin) seyrdikin. Meşher jî, her deqîqe tehewul dike. Yê diçe nahê, yê tê diçe. Hawa ev hal, ev wez'iyet qet'î nişan dide ku, li pişt vê misafirxane(mêvanxane)yê û vê mêdanê û van meşheran; seray(qesr)ên daimî, meskenên mustemir, xezîne û baẍên bi eslên xalis û bilind yên van numûneyan û sûretan tijî ne hene. Nexû(demek), li vira hewl dan (cehd kirin) ji bona wan e. Li vira dide xebatê, li wira ucretê dide. Goreyê isti'dada herkesî, li wira seadeteke wî heye...

Sûreta Heftem: Were, em parçeyekî bigerrin. Di nav vî ehaliyê medenî da çi heye, çi tune em bibînin. Hawa binihêrre! Li her derê, her koşeyî(her quncî), fotografên mute'eddid hatine sazkirin, sûret hildidin. Binihêrre, li her derê katibên mute'eddid rûniştine, hine tiştan dinivîsin, her tiştî qeyd dikin. Xizmeteke herî bêehemmiyet, wuqûateke herî adî zebt dikin. Ha, li vî çiyayê bilend, fotografeke mezin mexsûsê padişah hatiye sazkirin ku;Haşiye-2 li hemî van deran çi ceryan dike, sûretê wê hildidin. Nexû(demek) wî zatî emr kiriye ku, hemî mu'amele û kar(iş)ên ku di mulkê wî da ceryan dikin, bên/werin zebtkirin. Tê wê gotinê ku, ew zatê mu'ezzem hemî hadisatê dide qeyd kirin, sûretê wan hildide. Hawa, ev hifz û muhafezeya bidiqqet(bibal), helbet ji boyê muhasebeyekî ye. Niha, Hakimekî Hefîz ku mu'ameleyên herî adî yên re'iyeteke herî adî ihmal nake, na qe mumkine ku, ji herî mezinên re'iyetê 'emelên herî mezin muhafeze neke, muhasebe neke, mukafat û mucazatê nede. Halbûkî(?), mu'ameleyên ku bi 'izzet û ẍêreta wî zatî dijene(dokun) û şe'nê merhemeta wî qe qebûl nake, ji wan mezinan sudûr dikin. Li vira bi cezayê nade qelibandin. Nexû (demek) ji mehekmeyeke kubra ra tê hiştin.

Sûreta Heştem: Were, van fermanên ku ji wî hatine ezê ji te ra bixûnim/bixwînim. Binihêrre, mukerrer we'd dike û bişiddet tehdid dike ku: "Ez ê we ji wir bigrim û bînime meqerrê selteneta xwe û mutî'an mes'ûd, asî(asê)yan mehbûs bikim. Wî ciyê muweqqet xerab bikim, memleketekî dîger(din)ê ku seray(qesr) û zindan ên muebbed hawî ye sazbikim." Hem ew tiştên ku we'd dike jê ra ẍayet rahete, re'iyeta wî ra ẍayet muhimme. Di we'da wî da xulf jî, ji 'izzeta iqtidara wî ra ẍayet zidde.

Hawa binihêrre, hey sersem! Tu wehma xwe ya virrek(derewker), 'eqlê xwe yê hezeyanker, nefsa xwe ya xapînok tesdîq dikî. Û zatekî ku bi qe tu wechekî bi xulf û xilafê mecbûriyeta wî tune, û bi tu cihetê xilaf li heysiyeta wî nahê (bi heysiyeta wî nakeve), û hemî karên xuyan ji sidqa wî ra şehadet dikin; tekzîb dikî. Helbet tu bi cezayekî mezin musteheq dibî. Misala te dişibihe vê ku: rêwîyek ji ziyaya taverojê çehvê xwe digrê, li xeyala xwe dinihêrre; wehma wî, mîna stêrkebuhokê (yıldız böceği), bi îşiq/şewq/ronahiya fenera/çiraya qafê dixwaze riya xwe ya bidehşet tenwîr bike. Madem we'd kiriye, dê bike. Halbûku(?) îfaya wê jê ra pir rahete, û ji me ra û ji her tiştî ra û ji wî ra û ji selteneta wî ra gellek pirr lazime. Nexû(demek) mehkemeyeke kubra, se'adeteke 'uzma heye.

Sûreta Nehem: Niha were, hine ruesayên van daireyan û van cemaetan ku;Haiye-3 her yek, telefoneke wî ya xusûsî ku bizzat bi padişah ra hevbibînin(danûstandin bikin) heye. Hem hinek, derketine huzûra wî. Çi dibêjin, binihêrre! Evan bi ittifaq ixbar dikin ku, ew zat, boyê mukafat û mucazatê, ciyekî gellek muhteşem û bidehşet ihzar kiriye, ẍayet qewî we'd dike û bişiddet tehdîd dike. Hem 'izzet û celaleta wî, bi tu wechî va tenezzul nake xulfu'l-we'dê, tezellulê qebûl nake. Halbûku(?) ewan muxbiran, hem bi dereceya tewaturê pirr, hem jî bi ittifaqeke biquweta icma'ê xeber didin ku: medar û meqerra vê selteneta 'ezîme ya ku hinek asarê wê tên xuyanê, li memleketekî dinê ji vir dûr e û li vê mêdana imtihanê binayan muweqqetin; paşê wê tebdîl bibin seray(qesr)ên daimî, ev deran wê biguherrin. Çunkî(Lewra) ev selteneta muhteşem, bê zewala ku bi eserên wê va 'ezemeta wê tê fehmkirin(fehimandin), li ser umûrên wiha borîner(geçici), bêdewam, bêqerar, bêehemmiyet, muteẍeyyir, bêbeqa, naqis, bêtekemmul nahê sazkirin, nahê rawestin. Nexû(demek) li ser umûrên layiqê wî, daimî, musteqer, bêzewal, mustemir, mukemmel, muhteşem radiweste. Nexû(demek) diyarekî axer heye, helbet wê bê çûyîne wî meqerrî.

Sûreta Dehem: Were, îro newroza sultanî ye.Haşiye-4 Tebeddulatek wê hebe, karên ecêb wê derkevin. Di vê roja xweş a vê beharê da, vê sehraya kesk a bi van kulîlkên bedew emê herrinê, seyran bikin. Hawa binihêrre! Ehalî jî tên vî aliyî/terefî. Binihêrre, sihrek heye: wan binayan ji nişka va xerab bûn, şeklekî din hilgirtin. Binihêrre, mu'cizeyek heye: wan binayên ku xerab bibûn, ji nişka va li vira hatin çêkirin. Ëdeta, ev çoleke xalî, bû şehr(bajar)ekî medenî. Binihêrre, mîna perdeyên sînemayê, her saetê alemeke cuda nîşan dide, şeklekî cuda hildigrê. Li vê diqqet bike (bala xwe bide vê) ku, di nav ewqas perdeyên tevlihev, bi sur'et, bi kesret, heqîqî da intizameke çiqas mukemmel heye ku, her tişt cêbicê tê dahanîn. Perdeyên sînemayê yên xeyalî jî nikarin qasê vê muntezem bin. Bi milyonan sihrbazên mahir jî, nikarin van sen'etan çêkin. Nexû(demek), ew padişahê ku bi me nahê xuyanê, mu'cizeyên wî yên pirr mezin hene.

Hey sersem! Tu dibêjî: "Çawan ev memleketê terrikî wê bê texrîb kirin, li ciyekî din were avakirin(sazkirin!)?"

Hawa tu dibînî ku, her saet mîna wê tebdîla diyar ku eqlê te qebûl nake pirr inqilaban û tebdîlan dibin. Ji vê berhevbûn, belawbûn û ji van halan tê fehimîn(fehmkirin) ku, di nav van ictima'an, belawbûnan, teşkîlan, texrîban ên bi sur'et ku xuyan dikin meqsedekî din heye. Boyê ictima'a saetekî qasê deh salan mesref tên kirin. Nexû(demek) ev wez'iyetan meqsûdê bizzat nînin; temsîlek e, teqlîdek in. Ew zat bi mu'cize çêdike. Ta sûretên wan werin hilgirtin, terkîb kirin û netîceyên wan werin hifz kirin, nivîsandin. – Çawan ku her tiştê meydana imtihana manevreyê dihat qeyd kirin û nivîsandin. – Nexû(demek) li mecme'eke ekber mu'amele, wê li ser van dewam bike, bizivirre. Hem li meşhereke e'zem daimî wê werin nîşandan. Nexû(demek) ev wez'iyetên borîner(geçici), bêqerar; sûretên sabit, mêweyên baqî didin.

Nexû(demek) ev ihtifalat boyê se'adeteke 'uzma, mehkemeyeke kubra, ẍayeyên 'ulwî ku em nizanin e.

Sûreta Yanzdehem: Were, hey hevalê mu'ennid! Em li teyyareyekî, li şimendiferekî siwar bin ku diçe yan şerqê yan jî ẍerbê, yanê mazî û musteqbelê. Ev zatê mu'cizekar li derên din(sair) mu'cizeyên çi curre nîşan dane em bibînin. Hawa binihêrre, ecaibên mîna menzil û meydan û meşher ku em dibînin, li her alîyî(terefî) peyda dibin. Lakin sen'etkî, sûretkî ji hev[du] cuda ne. Feqet, bi vî baş diqqet bike (baş bala xwe bide vî) ku, li wan menzilên bêsebat, li wan meydanên bêdewam, li wan meşherên bêbeqa; intizamatê hikmeteke çiqas bahir, işaratê inayeteke çi derece zahir, emaratê 'edaleteke çi mertebe 'alî, semeratê merhemeteke çi derece wasi' tê xuyanê. Her kesê ku bêbesîret nîne yeqînen difehime(fehm dike) ku, hikmeteke ji hikmeta wî bêtir ekmel û inayeteke ji inayeta wî bêtir ecmel û merhemeteke ji merhemeta wî bêtir eşmel û edaleteke ji edaleta wî bêtir ecell nikare bibe û nikare were tesewwur kirin (nabe û nahê tesewwur kirin).

Eger fereza mîna ku tu tewehhum dikî di daireya memleketê wî da menzilên daimî, mekanên 'alî, meqamên sabit, meskenên baqî, ehaliyê muqîm, re'iyeta wî ya mes'ûd tune be (peyda nebe); bi heqîqetên ev hikmet, inayet, merhemet, edaletê ev memleketê bêbeqa me'lûme ku mezher nabe û ku li ciyekî/dereke din jî bi wan mezher bibe nehê dîtin (nehê peydabûn), ew weqt (wê wextê) bi ehmeqtiyeke bi dereceya ku di nav rojaniyê(gündüz) da îşiq/ruhniya taverojê em bibînin û di wî halî da em rojê inkar bikin; ev hikmeta li pêş çehvên me inkar kirin û ev inayeta ku em muşahede dikin inkar kirin û ev merhemeta ku em dibînin inkar kirin û ev edaleta ku emarat, işaratê wê gellek biquwet tên xuyanê inkar kirin lazim tê. Hem sahibê van icraatên hekîmane û ef'alê kerîmane û ihsanatê rehîmane ku em dibînin - haşa sume haşa! - lîstikvanekî sefîh, zalimekî ẍeddar [bûna wî] qebûl kirin lazim tê. Îja ev, inqilab[kirin]a heqîtetan bi ziddên wan e. Halbûku (?), inqilaba heqaiq, bi ittifaqê hemî ehlê 'eql muhal e, mumkin nîne. Tenê, eblehên sofestaî ku wucûda her tiştî inkar dikina xaric in.

Nexû(demek), diyarekî ji bilî vî diyarî heye. Li wî mehkemeyeke kubra, me'deleyeke 'ulya, mekremeyeke 'uzma heye ku, ta ev merhemet û hikmet û inayet û edalet temamen tezahur bikin.

Sûreta Donzdehem: Were, em ê niha vegerrin. Em ê bi reîsan û zabitan yên vê cema'etê ra hevbibînin û em ê li techîzatên wan binihêrrin ku, ew techîzat gelo tenê bona debar kirina li wê meydanê di nav muddeteke kurt da hatiye dayîn? Yaxûd bona tehsîl kirina heyateke se'adetê ya dirêj li dereke cuda/din hatiye dayîn? Em bibînin. Em nikarin li herkesî û li her techîzatê binihêrrin. Feqet bo numûne em ê li cuzdan û deftera vî zabitî binihêrrin: Di vî cuzdanî da rutbe ya zabit, me'aşê wî, wezîfeya wî, metlûbatê wî, dustura herekatê wî hene. Binihêrre, ev rutbeya boyê çend rojaneyan na, boyê zemanekî gellek dirêj dikare were dayîn. "Vî me'aşî ji xezîneya xasse di filan tarîxê da tu ê bistînî." nivîsandiye. Halbûku(?) ew tarîx, pirr zeman paşê û ku ev meydan tê girtin paşê tê. Ev wezîfeya jî goreyê vê meydana muweqqet nîne, belku(?) bona qezenckirina se'adeteke daimî ya di qurba padişah da hatiye dayîn. Ev metlûbat jî bona debar kirina li vê misafirxane(mêvanxane)ya çendek rojane nabe(nikare bibe). Belku(?) boyê heyateke dirêj û mes'ûdane dibe(dikare bibe). Ev dustûr jî serhev(butûn butûn) dide aşkeretiyê(açığa verir) ku, sahibê cuzdan namzedî dereke din/cuda ye, 'alemeke cuda/din ra dixebite. Binihêrre di van defteran da, sûreta isti'malê ya techîzatê aletan û mes'ûliyetan hene. Halbûku(?) eger ji bilî(başka) vê meydanê tenê dereke alî, daimî peyda nebe(tunebe), ev deftera muhkem, ew cuzdanî qet'î serhev(butûn butûn) bême'na dibin. Hem ev zabitê muhterem û komandanê mukerrem û reîsê mu'ezzez, dikeve derekeyeke ji hemî ehalî berjêr, ji herkesî bêtir bedbext, bêtir bêçare, bêtir zelîl, bêtir bimusîbet, bêtir feqîr, bêtir ze'îf. Hawa bi vê qiyas bike. Li kîjan tiştî diqqet bikî (bala xwe bidî kîjan tiştî) şehadet dike ku: piştî vî faniyî baqiyek heye.

Hey hevalo! Nexû(demek) ev memleketê muweqqet di hukmê zeviyekî da ye. Te'lîmgeheke, bazareke. Helbet li piştê mehkemeyeke kubra, se'adeteke 'uzma wê were. Eger tu vê inkar bikî; mecbûr dibî hemî cuzdan, defter, techîzat û dustûr yên nik zabitan, belku(?) hemî intizamata li vî memleketî, hetta hukûmetê inkar bikî û wucûdê hemî icraatê ku waqi' bûne tekzîb kirin lazim tê. Ew weqt(wê wextê) ji te ra, insan û zîşu'ûr nahê gotin. Ji sofestaiyan bêtir bê‑'eql dibî.

Nebê tu zenn bikî delîlên tebdîla memleket bi van "Donzdeh Sûretan" munhesir e. Belku(?) emareyên, delîlîen ku nahên hedd û hesabê hene ku, ev memleketê bêqerar, muteẍeyyir wê bê tehwîl kirinê bi memleketekî bêzewal, musteqerr. Hem işaretên, 'elametên ku nahên hedd û hesabê hene ku, ev ehalî wê ji van misafir(mêvan)xaneyên muweqqet werin hildan, werin şandine meqerrê daimî yê seltenetê.

Baxusûs, were ez ê burhanekî dîsa, ji quweta "Donzdeh Sûretan" bêtir biquwet, nişânî te bidim.

Hawa, were binihêrre! Di nav vê cema'eta 'ezîmeya li dûr ku tê xuyanê, yawerê ekrem yê sahibê nişana mezin ku me ewel li adeyê dîtibû li tebliẍatekî [peyda] ye. Em herin guhdarî bikin. Binihêrre ew yawerê ekrêm ê ronak(parlak), binihêrre wê fermana e'zema ku li bilind te'lîq kirine, bi ehalî dide zanîn û dibêje ku:

"Xwe hazır/amade bikin; hûn ê herrine memeleketekî cuda, daimî. Memleketekî wisan ku, ev memleket bi wî nisbeten di hukmê zindanê da ye. Hûn ê herrine meqerrê selteneta Padişahê me, mezherê merhemeta wî, ihsanên wî bin -eger hûn rindane vê fermanê guhdarî bikin, itaet bikin-. Gerna hûn 'isyan bikin û guhdarî nekin, hûn ê werine avêtinê zindanên mudhiş." mîna vê li tebliẍatê [peyda] ye. Tu jî dibînî ku, di wê fermana e'zem da turreyeke wisan i'cazkar heye ku, bi qe tu wechê qabilê teqlîd nîne. Ji bilî/xêncî sersemên wekî te herkes, qet'î dizane ew ferman, fermana padişah e. Û di wî yawerê ekremê ronak(parlak) da nişanên wisan hene ku, ji bilî/xêncî korên wekî te herkes, yeqînen difehime ku wî zatî tercumanê gellek dirust ê ewamirê padişah e.

'Eceba ev mes'eleya tebdîla memleket ku ew yawerê ekrem beranberê wê fermana e'zem bi hemî quweta xwe de'wa dikin û teblîẍ dikin, qe tu qabile ku i'tirazê qebûl bike? Erê qabil nîne. İlla ku, hemî van tiştê ku me dîtin tu inkar bikî...

Niha hey hevalo, gote ya te ye, bêje. Çi dibêjî, bibêje!

"Ez ê çi bibêjim, ne êdî/hêna hemberê vî tiştek tê gotinê(dikar bê gotinê)? Ne di nava rojaniyê(gunduz) da hemberê taverojê gote tê gotinê? Tenê dibêjim ku: Elhemdu lillah, sed hezar def'e/şukr be ku, ez ji tehekkuma wehm û hewayê, ji esareta nef û hewesê filitîm û ji heps û zindana daimî xelas bûm. Û min bawer kir ku, ji van misafir(mêvan)xaneyên tevlihev(karmakarışık), bêqerar cuda û di qurba şahane da diyarekî se'adet heye, em jî jê ra namzed in."

Hawa, ev hikayeya temsîliye ku ji heşr û axiretê kinaye û 'ibaret bû li vira temam bû. Niha bi tewfîqa ilahiye em ê derbas bine heqîqeta 'ulya. Muqabilê "Donzdeh Sûret"ên borî/derbasbûyî, em ê "Donzdeh Heqîqetên Mutesanid" û "Muqeddeme"yekî beyan bikin.

---

(Haşiye) Ji salê ra işarete. Erê, behar wagoneke mehzenê erzaq e. Ji ẍaibê tê...

Haşiye Mesela, çawan di vî zemanî da li mêdana manevreyê di usûla herbê da, mîna ku bi emrê "silah(çek)ê hilde, sungîyê pê da bike" ordî/artêşeke terrikî seranser dişibihe mêşegeheke biqît (dirî/kelen); di her rojeke cejnê da hemberê emrê "formeyên xwe lêbikin, nişanên xwe daleqînin" ji boyê resmê-derbas (resm-i geçid?), ku ordîgeh/artêşgeh seranser baẍçeyekî muzeyyenê rengareng kulîlk vedike temsîl dike misillû (??), wisan jî, li mêdana rûyê zemîn ji enwa'ê cunûdê bênihayet yên Sultanê Ezelî mîna melek û cinn û ins û heywan, taifeyea bêşuûra nebatatê jî, di cihada hifza heyatê da bi emrê كُنْ فَيَكُونُ va; weqtê ku emrê ilahîyê "ji boyê mudafe'eyê silahên xwe û cihazatê xwe lêbikin" hildidin, zemîn seranpê (ji serî ta binî) hemî darên bikelen û nebatên tê da gava ku sungîyokê xwe dialiqînin, eynen dişibihine ordîgeh/artêşgeheke ku sungîyê xwe aliqandine...

Hem ji ber ku her rojek, her hefteyeke beharê di hukmê yek cejna yek taifeya nebatat da ye; her taifeyeke wê jî, boyê teşhîr kirina hediyeyên bedew ên ku sultanê xwe ihsan kiriye wê taifeyê, ji ber ku nişanên muresse' ên ku lê aliqandiye di terzê yek resmê derbas( resm-i geçit?) da, li nezera şuhûd û işhada wî Sultanê Ezelî 'erz dike û ji ber ku wez'iyeteke wisan dide xuyanê; hemî nebatat û eşcar goya emrê Rebbaniyeyê "muresseatê sen'etê Rebbaniye û nişanên fitreta ilahiye ku kulîlk û fêkî tên gotin aliqînin, kulîlkan vebikin" guhdarî dikin ku, rûyê zemîn jî ordîgeh/artêşgeheke ku rojeke cejnê ya ẍayet muhteşem, di resmê derbas(?)a şahane da, formeyên wê yên bikil û nişanên muresse' ên ku dibiriqin temsîl dike. Hawa techîzat û tezyînatê ev derece bi hikmet û intizam helbet nişan dide yên ku kor nînin ku ev bi emrê sultanekî bênihayet qedîr, hakimekî li dereceya nihayet hekîm e.

Haşiye-2 Qismekî me'nayên ku ev "sûret" işaret dike, di "Heqîqeta Heftem" da hatiye beyan kirin. Tenê, li vê derê işareta "fotografek mezin mexsûsê padişah" û heqîqeta wê "Lewhê Mehfûz" gotiye. Teheqquqa wucûdê Lewhê Mehfûz di "Goteya Bîst û Şeşem" da wiha hatiye isbat kirin ku:

Çawan cuzdanên piçûk piçûk, wucûda kutuk(?)eke mezin ihsas dike; û senedên piçûk piçûk ,peydabûna deftereke kebîr iş'ar dike; û tereşşuhatên piçûk bikesret, menbe'eke mezina avê işmam dike. Eynen wisa jî, quweyê hafize yên benî beşer, mêweyên baẍan, dendik û toxum(tov)ên mêweyan; ku di hukmê cuzdanên piçûk piçûk da ne, hem di me'naya yek lewhê mehfûzên piçûk da ne, hem di sûreta nuqteyên piçûk piçûk ku ji qelema ku lewhê mehfûz a mezin nivîsiye tereşşuh kirine da ne; helbet hafizeyeke kubrayê, deftereke ekberî, Lewhê Mehfûzeke E'zem ihsas dike, iş'ar dike û isbat dike. Belkî(?), bi 'eqlên tûj nişan dide.

Haiye-3 Me'nayên ku ev "sûret" isbat dikin, di "Heqîqeta Heştem" da, wê bên xuyanê. Mesel:, reîsên daireyan, di vê temsîlê da, ji enbiya û ewliya ra işarete. Û telefon jî, nisbeteke rebbaniye ya ku me'kesê wehy û mezherê ilham ji qelbê dirêj dibe ku, qelb serê wê telefonêye û di hukmê guhê wê da ye.

Haşiye-4 Tu ê remza vê "sûretê" di "Heqîqeta Nehem" da bibînî. Mesela roja newrozê, ji mewsim/demsala beharê ra işaret e. Sehraya kesk a bi kulîlk jî, rûyê zemîn ê di mewsima beharê da ye. Îja perdeyên, menzereyên ku diguherrin jî, işarete bo met'ûmatê ku dibin medarê tebeqatê mewcûdatê behariye û taifeyên mesnûatê seyfiye û erzaqê heywaniye û insaniye ku ji ibtidaya fesla beharê ta intihaya havînê, Sani'ê Qedîrê Zu'lcelal, Fatirê Hekîmê Zu'lcemal bi kemala intizamê diguherre û bi kemala rehmetê dide tazekirin û li pişt hev dişîne.

Goteya Nehem

Goteya Nehem

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

فَسُبْحَانَ اللّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ ٭

وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّموَاتِ وَاْلاَرْضِ وَعَشِيًّا وَحِينَ تُظْهِرُونَ ٭

Hey birader! Tu ji min hikmeta texsîsa nimêjê li van pênc weqtên muëyyen dipirsî. Ji gellek pirr hikmetên wê, tenê ji yekî ra em işaret dikin.

Erê weqtê her nimêjekî, mîna ku serê inqilabeke muhimme, neynika teserrufeke ilahî ya ëzîm û di nav wê teserrufê da me'keseke ihsanatê kulliyeyê ilahîye ye. Lewma nimêja ku tê wateya ji Qedîrê Zulcelal ra di wan weqtan da hên zêde tesbîh kirin û te'zîm kirinê û hemberê yekûnê ni'metên Wî yên bêhedd ku di nava du weqtan da kombûne şukr û hemd kirinê, hatiye emr kirin. Boyê ku ev me'naya tenik û kûr parçeyekî were fehm kirin, lazime ku "pênc nukteyan" beranberê nefsa min bê guhdarî kirin.

Nukteya yekem: Me'naya nimêjê, Cenabê Heqq te'zîm kirin û tesbîh kirin û şukr kirin e. Yanê, li hemberê celala Wî, qewlen û fi'len "Subhanellah" gotin û teqdîs kirin; hem li hemberê kemala Wî, lefzen û ëmelen "Ellahu ekber" gotin û te'zîm kirin; hem li hemberê cemala Wî, qelben û lisanen û bedenen "Elhemdu lillah" gotin û şukr kirin e. Nexû tesbîh û tekbîr û hemd, di hukmê dendikên nimêjê da ne. Ji wî ye ku, di hereket û ezkarê nimêjê da ev sê tişt di her alî da peyda ne. Hem ji wî ye ku, piştî nimêjê, bona te'kîd û teqwiye ya me'naya nimêjê, ev kelimatê mubareke sîh û sê caran tên tekrar kirin. Me'naya nimêjê bi van xulaseyên mucmel va tê te'kîd kirin.

Nukteya duwem: Me'naya ïbadetê eve ku: Li dergehê ilahî ëbd, qusûra xwe û ëcz û feqra xwe bibîne, pêşberê kemala rubûbiyet û qudreta semedaniye û rehmeta ilahiye bi heyret û muhebbet secde bike. Yanê selteneta rubûbiyetê çawan ku 'ubûbiyetê û itaëtê dixwaze; qudsiyet û paktî ya rubûbiyetê jî dixwaze ku, ëbd bi qusûra xwe dîtin û bi istiẍfarê va û Rebbê xwe ji hemî neqais pak û muberra û ji efkarê batileyê ehlê z̈elaletê munezzeh û muëlla û ji hemî qusûratê kainatê muqeddes û muërra bûn a Wî, bi tesbîhê, bi Subhanellah va i'lan bike.

Hem jî kemala qudret a rubûbiyetê jî dixwaze ku, ëbd bi zeëfa xwe û ëcza mexlûqat dîtinê va hemberê ëzameta asarê qudreta semedaniye di nav istihsan û heyretê da Ellahu ekber bibêje, bi xuzû' herre rukû'ê, bi Wî iltica û tewekkul bike.

Hem xezîneya rehmet a bênihayet a rubûbiyetê jî dixwaze ku, ëbd ihtiyacê xwe û feqr û ihtiyacatê hemî mexlûqatî bi lisanê sual û du'a izhar bike û ihsan û in'amatê Rebbê xwe bi şukr û sena kirinê, bi Elhemdu lillah va i'lan bike. Nexû ef'al û eqwalê nimêjê van me'nayan tezemmun dike û bona van ji terefê ilahî hatiye wezi' kirin.

Nukteya sêyem: Çawan ku insan, misalekî museẍẍerê vê älema kebîre û Fatiheya şerîfe, timsaleke munewwer a vê Qur'an‑a ëzîmu'ş‑şan e; nimêj jî fihristeyeke nûraniye ya ku enwa'ê hemî ïbadatê şamile û xerîteyeke qudsiye ya ku işaret dike elwanê ïbadetên hemî esnafê mexlûqat.

Nukteya çarem: Çawan ku mîlên saeteke hefteyane ku saniye û deqîqe û saet û rojan dijmêrin li hev dinihêrrin, misalê hevin û hukmê hev hildidin. Wisan jî, ev alema dunyayê ku saeteke kubra ya Cenabê Heqq e; dewerana şev û rojê ku di hukmê saniyeya wê ye û salên ku deqîqeyan dijmêrin û tebeqatê 'umrê insan ku saetan dijmêrin û edwarê 'umrê alem ku rojan dijmêrin; li hev dinihêrrin, misalê hevin û di hukmê hev da ne û hevûdin didin bîranînê. Mesela:

Zemanê fecrê, - heta tulû'ê - li zemanê ewelê beharê, hem li awanê ku insan dikeve rehmê maderê, hem ji xilqeta semawat û erdê di şeş rojan da li roja yekem dişibihe û dide bîranîn û şuûnata ilahiyeya di wan da ixtar dike.

Zemanê zuhrê jî, li nava mewsima havînê, hem li kemala ciwantiyê, hem di 'umrê dunyayê da li dewra xilqeta insan dişibihe û işaret dike û tecelliyatê rehmetê û fuyûzatê ni'metê yên di wan da dide bîranîn.

Zemanê ësrê jî, li mewsima paîzê, hem li weqtê ixtiyartiyê, hem li ësra seadet a Pêẍemberê axirzeman (ëleyhisselatu wesselam) dişibihe û şuûnatê ilahiye û in'amatê rehmaniye yên di wan da ixtar dike.

Zemanê meẍribê jî, ẍurûba gellek pirr mexlûqatî di axirê mewsima paîzê da, hem wefata insan, hem xerabiyeta dunyayê ya di ibtidaya qiyametê da ixtar dike û tecelliyatê celaliye ifham dike û beşerê ji xewa ẍefletê hişyar dike, îqaz dike.

Weqtê ïşayê jî, alema zulûmatê bi kefenê xwe yê reş setr kirina hemî asarê alema nehar, hem zivistan bi kefenê xwe yê sipî rûyê erdê mirî nixumandina wê, hem beqiyeyê asarê insanê wefatkirî jî wefat kirin û ketina wê ya binê perdeya nisyanê, hem ev dunyaya darê imtihan butûn butûn (serhev) dadana wê ixtar dike û teserrufata bicelal ya Qehharê Zulcelal i'lan dike.

Weqtê şevê jî, hem zivistanê, hem qebrê, hem alema berzexê ifham dike û rûhê beşer ji rehmeta Rehman ra çi derece muhtace bi insan dide bîranîn. Û di şevê da teheccud jî, di şeva qebrê û taritiya berzexê da, roniyeke çiqas biluzûme dide zanin, îqaz dike û di nav hemî van inqilabatê da ni'metên bênihayet ên Cenabê Mun'imê Heqîqî ixtar dike û çi derece hemd û senayê ra musteheqe i'lan dike.

Sibeha duwem jî, sibeha heşrê ixtar dike. Erê, sibeha vê şevê û behara vê zivistanê çiqas me'qûl û lazim û qet'î be, sibeha heşrê jî, behara berzexê jî di wê qet'iyetê da ye.

Nexû, mîna ku her yekî van pênc weqtan, di serê inqilabeke muhim da ye û inqilabên mezin ixtar dike, bi işareta teserrufata ëzîmeya yewmiye, hem senewî, hem ësrî, hem dehrî mu'cizatê qudretê û hedaya yê rehmetê dide bîranîn. Nexû esil wezîfeya fitret û esasê 'ubûdiyetê û nimêja ferz a ku qet'î deyne, di van weqtan da layiqe û ensebe.

Nukteya pêncem: İnsan fitreten ẍayet ze'îfe. Lêbelê, her tişt têkilî wî dibe, wî muteesir û muteellim dike. Hem ẍayet äcize. Lêbelê belayên wî û dujminên wî gellek pirrin. Hem ẍayet feqîre. Lêbelê ihtiyacatê wî gellek zêde ne. Hem tenbel û bê iqtidar e. Lêbelê tekalifê heyatê ẍayet giran e. Hem insaniyetê, ew bi kainatê ra ëlaqedar kiriye. Lêbelê zewal û firaqa tiştên ku ew jê hez dike, unsiyet dike, mutemadiyen wî diêşîne. Hem ëql, meqsedên bilind û fêkiyên baqî nişanî wî dide. Lêbelê destê wî kin e, 'umr/omrê wî kin e, iqtidara wî kin e, sebra wî kin e.

Hawa rûhekî di vê wez'iyetê da, di zemanê fecrê da, li dergeha Qedîrekî Zulcelal, Hekîmekî Zulcemal; bi niyaz, bi nimêj muraceët kirin û ërzuhal kirin, tewfîq û meded xwastin çiqas elzem û boyê tehemmul kirina kar û wezîfe yên ku di alema birojê ya li peyê da wê werin serê wî, li pişta wî bar bibin, nuqteyeke istinadê ya çiqas biluzûm e bedaheten tê fehimandin.

Û di zemanê zuhrê da ku, ew zeman, kemala rojê û meyla wê ber-zewalê û awanê tekemmula karên yewmî (rojane), û ji tezyîqa meşaẍilê zemanê istiraheteke muweqqet, û ji ẍeflet û sersemtî ya ku dunyaya fanî û karên bêbeqa didin weqtê ihtiyaca rûh ya teneffusê, û aneke ku in'amatê ilahiye tezahur dikin. Rûhê beşer ji wê tezyîqê filitîn, ji wê ẍefletê vekişîn, ji wan tiştên bê me'na û bê beqa derketin û çûna dergeha Mun'imê Heqîqî yê ku Qeyyûmê Baqî ye û bi dest girêdanê ji yekûnê ni'metên Wî ra şukr û hemd kirin û istiane kirin û li hemberê celal û ëzameta Wî bi rukû'ê va ëcza xwe izhar kirin û li hemberê kemala bêzewal a Wî û cemala bêmisal a Wî secde kirin û heyret û muhebbet û mehwiyeta xwe i'lan kirin; kirina nimêja zuhrê ku ev wateye (tê vê gotinê), çiqas rind, çiqas xweş, çiqas lazim û munasibe insanê ku nefehime insan nine...

Di weqtê ësrê da ku, ew weqt hem mewsima hezînaneya paîzê, û haletê mehzûnaneyê ixtiyartiyê, mewsima elîmaneya axirzeman, dide yadkirin û bibîranîn. Hem zemanê netîcedan a karên yewmî (rojane), hem zemanê ku ni'emê ilahiye yên mîna sihhet û selamet û xizmeta bixêr yekûneke ëzîm teşkil dike, hem bi işareta meylkirina ber-ufûlê ya taveroja terrikî, zemanê i'lan kirinê ye ku insan me'mûrekî mêvan e û her tişt berdemî, bêqerar e. Niha, rûhê insan ku ebediyetê dixwaze û boyê ebedê hatiye xelqbûyin û li hemberê ihsanê perestiş dike û ji firaqê muteellim dibe; rabe, destnimêj bigrê û di vê weqtê ësrê da bo nimêja ësrê bike li dergeha semedaniye ya Qedîmê Baqî û Qeyyûmê Sermedî ërzê munacat bike, bi iltifata rehmeta Wî ya bêzewal û bênihayet iltica bike, li hemberê ni'metên Wî yên bêhesab şukr û hemd kirin, li hemberê ïzzeta rubûbiyeta Wî zelîlane herre rukû'ê, li hemberê sermediyeta ulûhiyeta Wî mehwiyetkarane secde bike, teselliyeke heqîqî ya qelb, raheteke heqîqî ya rûh bibîne/peyda bike, di huzûra Wî ya kibriya da kemerbesteyê 'ubûdiyet be; kirina nimêja ësrê ku ev wateye (tê vê gotinê), wezîfeyeke çiqas 'ulwî, xizmeteke çiqas munasib, deynekî fitret ê çiqas di cîh da eda kirin, belku seadeteke ẍayet xweş bidest xistin e, insanê ku insan be difehime...

Di weqtê meẍribê da ku, ew zeman hem ji destpêkirina zivistanê di nav weda'a hezînane ya mexlûqatê nazenîn û bedew ên havîn û paîzê da zemanê ẍurûb kirinê dide yadkirin. Hem zemanê ku insan bi wefata xwe ji hemî hezkiriyên xwe di nav firaqeke elîmane da vediqete diçe qebrê, dide bibîranîn. Hem zemanê ku, bi wefata dunyayê di nav zelzeleya sekeratê da hemî sekeneyê wê koç dikin alemên din û ev lampeya darê imtihanê tê temirandin, dide yadkirin, bibîranîn û zemanekî ku wanên perestiş dikin e mehbûbên di zewalê da ẍurûb dikin bişiddet îqaz dike. Hawa boyê nimêja meẍreb/êvarê di weqtekî wiha da rûhê beşer ku fitreten cemaleke baqî ra ayîneya muştaqe; rûyê xwe vedigerrîne ërşa ëzamet a Qedîmê Lemyezel û Baqîyê Layezal ku van karên ëzîm dike û van alemên cesîm werdigerrine, tebdîl dike; [ev rûhê beşer] di ser van faniyan da "Ellahu ekber" dibêje û destên xwe ji wan dikişîne, boyê xizmeta mewla dest girêdide, li huzûra Daimê Baqî qiyam dike, bi "elhemdu lillah" gotinê va li hemberê kemala Wî ya bê qusûr, cemala Wî ya bêmisl, rehmeta Wî ya bênihayet hemd û sena dike, bi ‌اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‌ gotinê va li hemberê rubûbiyeta Wî ya bêmu'în, ulûhiyeta Wî ya bêşerîk, selteneta Wî ya bêwezîr ërzê 'ubûdiyet û isti'ane dike, hem li hemberê kibriyaya Wî ya bênihayet, qudreta Wî ya bêhedd û ïzzeta Wî ya bê'ecz diçe rukû'ê û beranberê hemî kainatê bi ze'ef û ëcza xwe, feqr û zilleta xwe izhar kirinê va سُبْحَانَ رَبِّىَ الْعَظِيمِ‌ dibêje, Rebbê xwe yê Ëzîm tesbîh dike; hem li hemberê cemala zatê Wî ya bêzewal, sifatê qudsiyeyên Wî yên bêteẍeyyur, kemala sermediyeta Wî ya bêtebeddul secde dike û di nav heyret û mehwiyetê da bi terka masiwayê muhebbet û 'ubûdiyeta xwe i'lan dike, hem bedelê hemî faniyan Cemîlekî Baqî, Rehîmekî Sermedî dibîne, bi ‌سُبْحَانَ رَبِّىَ اْلاَعْلٰى‌ gotinê va Rebbê xwe yê E'la yê ji zewalê munezzeh, ji qusûrê muberra teqdîs dike; paşê teşehhud dike, rûdinê, tehiyyatê mubareke û selewatên teyyibe yên hemî mexlûqatê bi hesabê xwe hediye dike wî Cemîlê Lemyezel û Celîlê Layezal û bi Resûlê Wî yê ekrem selam kirinê va bî'eta xwe tecdîd û bi ewamirê Wî ita'eta xwe izhar dike û boyê îmana xwe bi tecdîdê tenwîr dike intizama hekîmaneya vê qesra kainatê muşahede dike, ji wehdaniyeta Sani'ê Zulcelal ra şehadet dike; hem Muhemmedê Ërebî (ëleyhisselatu wesselam) ku dellalê selteneta rubûbiyetê û mubelliẍê merziyatê û tercumanê ayat ê kitaba kainatê ye bi risaleta wî şehadet dike; kirina nimêja meẍribê ku ev wateye (tê vê gotinê), wezîfeyeke çiqas letîf û nezîf, xizmeteke çiqas ëzîz û lezîz, 'ubûdiyeteke çiqas xweş û rind, heqîqeteke çiqas ciddî û di vê mêvanxaneya fanî da suhbeteke baqiyane û seadeteke daimane ye, merivê ku vê nefehime çawa dikare bibe meriv?

Di weqtê ïşaê da ku, ew weqt beqiyeya asarê rojê ku li ufqê (li ava) mayî jî winda dibe û alema şevê kainatê werdigrê. Bi teserrufatê rebbaniye yê Qedîrê Zulcelal ê ‌مُقَلِّبُ الَّيْلِ وَ النَّهَارِ ku wê sehîfeya sipî dizivirrîne vê sehîfeya reş, icraatê ilahiye yê Hekîmê Zulkemal ê مُسَخِّرُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ‌ ku sehîfeya hêşîn a muzeyyen a havînê vedigerrîne sehîfeya sipî ya barid a zivistanê, dide bibîranîn. Hem şuûnatê ilahiye yê Xaliqê mewt û heyat ku bi murûrê zeman beqiyeya asarê ehlê qubûr jî, ji vê dunyayê tê birrîn, butûn butûn (serhev) derbasdibe alemeke dinê, dide yadkirin. Hem zemanekî ku, teserrufatê celaliye û tecelliyatê cemaliye yê Xaliqê erd û semawatê ku dunyaya teng û fanî û heqîr temamen xerab dibe, bi sekerata xwe ya ëzîm wefat dike, alema axiretê ya fireh û baqî û biëzemet inkişaf dike, dide yadkirin û bibîranîn. Hem wez'iyeteke ku isbat dike ku; malik û muteserrifê heqîqî, me'bûd û mehbûbê heqîqî yê vê kainatê dikare ew zat be ku şev û rojê, zivistan û havînê, dunya û axiretê mîna sehîfeyên kitabekî bisuhûlet werdigerrîne, dinivîse ‑ hildiweşîne, diguherrîne, Qedîrekî mutleqê ku li van hemiyan hukm dike.

Hawa, rûhê beşer ku bênihayet äciz, ze'îf e, hem bênihayet feqîr, muhtac e, hem bi zulûmateke bênihayeta istiqbalê noqdibe, hem di nav hadisatê bênihayet da diçelqe/tê çelqandin; boyê nimêja ïşaê bike, di ïşaa bi vê me'nayê da, İbrahîmwarî ‌لاَ اُحِبُّ اْلاٰفِلِينَ‌ dibêje, li dergeha Me'bûdê Lemyezel, Mehbûbê Layezal bi nimêjê iltica dike û di vê alema fanî û 'umrê fanî û dunyaya tarî û istiqbala tarî da, bi Baqîyekî Sermedî ra munacat dike, bi parçeyokek suhbeta baqiye di nav 'umrekî baqî yê çend deqîqeyan da – Rehmanê Rehîm ê ku li dunyaya wî nûr bireşîne, istiqbala wî ronahî bike, li birînên wî yên ku ji firaq û zewal a mewcûdat û ehbabê wî neş'et dikin merhemê lêde – iltifata rehmeta Wî û nûra hidayeta Wî dibîne û dixwaze; hem dunyaya ku muweqqeten ew ji bîra kiriye û xwe veşartiye ew jî jibîra dike, derdên xwe bi girîna qelb va li dergeha rehmetê dirijîne, hem çi dibe çi nabe beriya ku neketiye xewa ku li mirinê dişibihe, wezîfeya xwe ya 'ubûdiyetê ya dawî dike, boyê ku deftera ëmel a xwe bi husnê xatime va girêde selatê ra qiyam dike, yanê derdikeve huzûra Me'bûd û Mehbûbekî Baqî bedelê hemî hezkiriyên xwe yên fanî û Qedîrekî Kerîm bedelê hemî äcizên ku jê parsektiyê dike û Hefîzekî Rehîm boyê ku ji şerrê hemî muzirrên ku jê ditirtile/diheje bifilite (derdikeve huzûra Wî); hem bi Fatiheyê destpêdike yanê bedelê medh û minnetdartiya mexlûqên naqis, feqîr ku ji tiştekî ra kêr nahên û nelicîhin, Rebb'il-Alemîn ê ku yek Kamilê Mutleq û Ẍeniyê Mutleq û Rehîm, Kerîm e medh û sena dike; hem tereqqî dike xitaba ‌اِيَّاكَ نَعْبُدُ‌ yanê beranberê piçûkbûn, hêçbûn, bêkesbûna xwe bi intisaba Malikê yewmi'd-dîn ê sultanê ezel û ebed va, dikeve meqamê mêvanekî nazdar û wezîfedarekî biehemmiyet li vê kainatê, bi ‌اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ gotinê va, bi namê hemî mexlûqatî ïbadat û isit'anatê di cema'eta kubra û cem'iyeta 'uzma ya kainatê da teqdîmê Wî dike; hem bi ‌اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ‌ gotinê va sirata musteqîma ku rêya nûranî ya ku di nav tarîya istiqbalê da diçe seadeta ebediye ra hidayetê dixwaze; hem Zatê Zulcelal ku, nebatat û heywanatên ku niha raketine/razane, taveroj û stêrkên huşyar ku mîna wan xwe veşartine bi mislê yek neferên ji emrê Wî ra musexxerin û di vê mêvanxaneya alemê da yek lampe û xizmetkarê Wî ne, kibriyaya Wî difikire(diramîne) Ellahu ekber dibêje û digêhe rukû'ê; hem secdeya kubra ya hemî mexlûqatî diramîne(difikire) yanê mîna mexlûqatê ku vê şevê da raketine, enwa'ê mewcûdatê di her salê, her ësrê da, hetta erd, hetta dunya mîna yek artêşên muntezem, yek neferên mutî' zemanê ku ji wezîfeya xwe ya 'ubûdiyetê ya dunyewiye bi emrê كُنْ فَيَكُونُ tên terxîs kirin, yanê weqtê ku tê şandine alema ẍeyb, [mîna ku] bi intizama nihayet va di seccadeya ẍurûba li zewalê da Ellahu ekber dibêjin û secde dikin, hem mîna ku bi seyheyeke ihya û îqaz a ku ji emrê كُنْ فَيَكُونُ tê dîsa di biharê da qismen ëynen, qismen mislen heşr dibin, qiyam dikin, kemerbesteyê xizmeta Mewla dibin; ev insanok bi wana iqtidaen li bargeha huzûra wî Rehmanê Zulkemal, wî Rehîmê Zulcemal, di nav muhebbeteke heyret‑alûd, mehwiyeteke beqa‑alûd, tezelluleke ïzzet‑alûd da Ellahu ekber dibêje û diçe sucûdê, yanê bi new'ekî derdikeve mi'racê; kirina nimêja ïşaê ku ev wateye (tê vê gotinê), wezîfeyek, 'ubûdiyetek, xizmetek, heqîqeteke ciddî a çiqas xweş, çiqas rind, çiqas şîrîn, çiqas bilind, çiqas ëzîz û lezîz, çiqas me'qûl û munasib e; helbet tu fehimiyî.

Nexû ev pênc weqtan, heryekî işaratê yek inqilabê ëzîm û emaratê icraatê cesîme yê rebbaniye û ëlamatê in'amatê kulliye yê ilahiye nin, lewma texsîsa nimêja ferz a ku deyn û zimmet e li wan zemanan nihayet hikmet e...

‌سُبْحَانَكَ لاَ عِلْمَ لَنَا اِلاَّ مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ‌

‌اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَرْسَلْتَهُ مُعَلِّمًا لِعِبَادِكَ لِيُعَلِّمَهُمْ كَيْفِيَّةَ مَعْرِفَتِكَ وَ الْعُبُودِيَّةَ لَكَ وَ مُعَرِّفًا لِكُنُوزِ اَسْمَائِكَ وَ تَرْجُمَانًا ِلاٰيَاتِ كِتَابِ كَائِنَاتِكَ وَ مِرْاٰتًا بِعُبُودِيَّتِهِ لِجَمَالِ رُبُوبِيَّتِكَ وَ عَلٰى اٰلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ وَ ارْحَمْنَا وَ ارْحَمِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ اٰمِينَ بِرَحْمَتِكَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ‌

Goteya Heştem

Goteya Heştem

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

اَللّهُ لاَ اِلهَ اِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ ٭ اِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّهِ اْلاِسْلاَمُ

Ku tu dixwazî bifehimî ku mahiyet û qîmetên evê dunyayê û di nav dunyayê da rûhê insanî û di insan da dîn çine; û eger ku dînê heqq nebe dunya dibe zindanekî; û ku insanê bêdîn mexlûqê herî bedbexte; û ya ku tilsimê vê älemê vedike, rûhê beşerî ji zulumatê difilitîne يَا اَللّهُ û لاَ اِلهَ اِلاَّ اللّهُ e; vê hikayetoka temsîlî binihêrre, guhdarî bike:

Di zemanê berê da, du bira beranber diçine seyaheteke dirêj. Herçûn ta rê bû du. Li serê wan herdu rêyan meruvekî ciddî dîtin. Ji wî pirsîn: "Kîjan rê başe?" Wî jî ji wan ra got ku: "Di rêya rastê da ji qanûn û nizamê ra mecbûriyeta tebe'iyetê heye. Feqet di nav wê kulfetê da emniyet û seadetek heye. Di rêya çepê da jî serbestiyet û hurriyet heye. Feqet di nav wê serbestiyetê da tehlike û şeqawetek heye. Niha di intixab[kirin]ê da ixtiyar ya we ye." Piştî ku eva guhdarî kirin, birayê xûy‑rind (xûy‑xweş) li rêya rastê ‌تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ‌ got û çû, û tebe'iyeta nizam û intizamê qebûl kir. Birayê din ê bêexlaq û serserî, sirf boyê serbesttîyê rêya çepê tercîh kir. Em vî meruvê ku di wez'iyeteke zahiren sivik, me'nen giran da diçe, xeyalen te'qîb dikin:

Hawa ev meruv ji newal û kendalan derbasbû, herçû ta kete sehrayeke xalî. Ji nişka va sedayeke mudhiş bihîst. Nihêrrî ku, şêrekî bidehşet ji mêşegeh derket, hucûmê wî dike. Ew jî reviya. Ta rast hate bîreke bê av di kûrahiya şêst arşîn/herin da. Ji tirsa, xwe avête hunder. Heta nivî ket, destên wî rast hatine darekî, pê zeliqî. Du rehên wê dara ku di dîwarê bîrê da bilindbûye hene. Du mişk, yek reş yek sipî, bi wan herdu rehan musellet bûne dibirrin. Li jorê nihêrrî dît ku, şêr mîna nobetdara li serê bîrê rawestiye. Li jêrê nihêrrî dît ku, ejderhayekî bidehşet di hunder da ye. Serê xwe rakiriye, li /lingê wî yê sîh arşîn/herin jorê teqerrub kiriyê. Devê wî mîna devê bîrê firehe. Li dîwarê bîrê nihêrrî dît ku, heşeratên muzirr ên gezkir etrafê wî pêçane. Li serê darê nihêrrî dît ku, dareke hêjîrê ye. Feqet wek xariqe mêweyên pirr darên muxtelif, ji gewzê heta hinarê, li serî fêkiyên wê hene.

Hawa ev meruv, ji sû'ê fehm a xwe, ji bêëqltîya xwe nafehime ku, ev karekî ädî nine. Ev karan nikarin tesadufî bin. Di van karên ëcîb da esrarê ẍerîb hene. Û ku bikarhênerekî gellek mezin heye, intiqal nekir. Niha qelbê vî û rûh û ëqlê vî, ji vê wez'iyeta elîm, bi veşarî feryad û fiẍan dikin; lê nefsa wî ya emmare goya mîna ku tiştek tune tecahul dike, ji girîyê rûh û qelb guhê xwe digrê, bixwe xwe dixapîne, mîna ku di baẍçeyekî da ye destpê kir ji mêweyên wê darê xwar. Halbûku qismekî wan mêweyan bijehr û muzirr bûn. Di hedîseke qudsî da Cenabê Heqq fermiye: اَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِى بِى Yanê "Ku bendiyê Min, çawan Min binase, Ez ê bi wî ra wisa muämele bikim."

Hawa ev meruvê bedbext, bi sû'ê zennê va û bi bê'eqltîya xwe va, dîtina xwe ädî û ëynê heqîqet teleqqî kir û wisa jî muämele dît û dibîne û wê bibîne! Ne dimire ku bifilite, ne jî dijî, wihane/wihaka ëzab dikişîne. Em ê jî, vî meş'ûmî di vî ëzabî da bihêlin, vegerrin. Ta em ê halê birayê din bifehimin.

Hawa ev zatê mubarek ê bi'eql diçe. Feqet mîna biraderê xwe tengasiyê nakişîne. Lewra ji ber ku xweş-exlaqe, tiştên xweş difikire xûlyayên xweş dike. Xwe bixwe unsiyet dike. Hem mîna biraderê xwe zehmet û meşeqqetê nakişîne. Lewra nizamê dizane, tebe'iyet dike, teshilatê dibîne. Di nav asayiş û emniyetê da serbest diçe. Hawa rast hate baẍçeyekî. Di hunder da hem kulîlk û mêweyên bedew/xweş hene;, hem jiber ku lê nehatiye mêzekirin tiştên mirdar jî hene. Birayê wî jî ketibû yeke wisa. Feqet li tiştên mirar diqqet kiribû û pê ra meşẍûl bibû, me'deyê xwe lihevxistibû, qet bêyî istirahet kirin(vêsîn) derketibû çûbû. Ev zat jî bi qa'ideyê "Li qencê her tiştî binihêrre" ëmel kir û qet li tiştên mirar nenihêrrî. Ji tiştên baş, baş istifade kir. Qencane istirahet dike, derdikeve diçe.

Paşê herçû ev jî mîna biraderê xwe yê ewelî, kete sehrayeke ëzîme. Ji nişka va dengê şêrekî ku hucûm dike bihîst, tirsiya. Feqet qasê biraderê xwe netirsiya. Lewra bi husnê zenna xwe û fikra xwe ya rind, "Hakimekî vê sehrayê heye. Û ihtimal heye ku ev şêr, xizmetkarekî di tehtê emrê wî hakimî da ye." gotî fikirî/ramand, tesellî dît. Feqet dîsa reviya. Ta rast hate bîreke bê av di kûrahiya şêst arşîn/herin da, xwe avête hunder. Mîna biraderê wî bi dareke di navîn da destê wî zeliqî. Li hewa muëlleq ma. Nihêrrî, du heywan, herdu rehên wê darê dibirrin. Li jorê nihêrrî şêr, li jêrê nihêrrî ejderhayek dît. Mîna ëynê birayê xwe wez'iyeteke ëcîb dît. Evî jî tedehhuş kir. Feqet ji dehşeta birayê xwe hezar derece siviktir. Çunkî exlaqê wî yê rind, fikra rind daye wî; û fikra rind jî ciheta rind a her tiştî nişanî wî dide. Hawa ji vî sebebî wiha ramand ku:

"Ev karên ëcîb, pev ra elaqedarin. Hem mîna ku bi emrekî hereket dikin tê xuyanê. Nexû di van karan da tilsimek heye. Erê, evan bi emrê hakimekî veşarî va dizivirrin. Nexû ez tenê ninim. Ew hakimê veşarî li min dinihêrre, min dicerribîne, boyê meqsedekî min sewq dike cêyekî, de'wet dike." Ji vê tirsa şirîn û fikra xweşik meraqek neş'et dike ku: "Gello yê ku min tecrube dike, dixwaze xwe bi min bide naskirin û bi vê rêya ëcêb sewq dike meqsedekî kî ye?" Paşê ji meraqa naskirinê, muhebbeta sahibê tilsimê neş'et kir. Û ji vê muhebbetê, arzûya vekirina tilsimê neş'et kir. Û ji wê arzûyê, iradeya wez'iyet hildaneke ku sahibê tilsimê razî bike û xweşa wî herre neş'et kir. Paşê li serê darê nihêrrî, dît ku dara hêjîrê ye. Feqet, li serî mêweyên bi hezaran daran hene. Ew weqt tirsa wî butûn butûn (serhev) çû. Lewra qet'î fehm kir ku ev dara hêjîrê, listeyeke, pêristeke, rabergeheke. Ew hakimê mexfî, numûneyên mêweyên di baẍ û bostanên xwe da bi tilsimek û bi mu'cizeyekî va bi wê darê va kiriye û dibe ku di sûreta yek işraretên et'imeyê ku ji mêvanên xwe ra ihzar kiriye ew dar tezyîn kiribe. Gerna, darek tenê mêweyên hezaran daran nade. Paşê dest bi niyazê kir. Ta miftaha tilsimê bi wî ilham bû. Qîrya/bangkir: "Hey hakimê van deran! Ez ketime bextê te. Ez dexaletî te dikim û ji te ra xizmetkarim û rizaya te dixwazim û li te digerrim." Û piştî vê niyazê ji nişka va dîwarê bîrê qelişî, ji baẍçeyekî şahane, nezîh û bedew ra deriyek vebû. Belku devê ejderha inqilab kire wî derîyî û şêr û ejderha sûretê du xizmetkaran lixwe kirin û wî de'wet dikine hunder. Hetta ew şêr, kete şeklê hesbekî jê ra musexxer.

Hawa hey nefsa min a tiral! Û hey hevalê min ê xeyalî! Werin em wez'iyetên van herdu birayan muwazene bikin. Ta, qenctî çawan qenctîyê tîne û fenatî çawan fenatîyê tîne; em bibînin, em bizanin.

Binihêrrin, rêwîyê rêya çepê yê bedbext, her weqt muntezire bikeve devê ejderha, diheje/dilerize. Û ev bextyar jî, baẍçeyekî mêwedar û rewneqdar ra tê de'wetkirin. Hem ew bedbext, di dehşeteke elîm da û di nav tirseke ëzîm da qelbê wî parçedibe. Û ev bextyar jî, di nav ïbreteke lezîz, xewfeke şirîn, me'rifeteke mehbûb da tiştên ẍerîb seyr û temaşa dike. Hem ew bedbext, di nav wehşet û me'yûsiyet û bêkesîyê da ëzab dikişîne. Û ev bextyar jî, di nav unsiyet û umîd û iştiyaqê da telezzuz dike. Hem ew bedbext, xwe di hukmê mehbûsekî me'rûzê hucûma canawerên wehşî da dibîne. Û ev bextyar jî mêvanekî ëzîze ku, xizmetkarên ëcêb ên mêvandarê kerîmê ku ew jê ra mêvane, bi wan ra unsiyet dike, bezm/kêf dike. Hem ew bedbext, bi xwarina fêkiyên zahiren lezîz, me'nen bijehr va ëzabê xwe te'cîl dike. Zîra ew mêweyan numûne ne. Tehmkirinê ra izin heye, ta ji eslên wan ra talib bibe, bibe muşterî. Gerna ji daqultandina mîna heywanan ra izin tune. Û ev bextyar jî tehmdike, karî fehm dike. Xwarina xwe te'xîr dike û bi intizarê va telezzuz dike. Hem ew bedbext, xwe bixwe zulm kiriye. Heqîqeteke rind û wez'iyeteke birqok mîna birojê, bi bêbesîretîya xwe va, ji xwe ra haniye şeklê ewhamek, Cehennemeke muzlim û bizulumat. Ne musteheqê şefqetê ye û ne jî heqqê wî ji kesî şekwayê heye.

Mesela: meruvek, bi kêfa di baẍçeyekî bedew da, di nêv ehbabê xwe da, mewsima havîne da, ziyafeteke xweş da qena'et neke; xwe bi muskirên pîs serxweş bike, di nêv zivistanê da, di nav canaweran da birçî, tazî texeyyul bike, dest bi girîn û qîrrînê bike, çawan layiqê şefqetê nine, xwe bixwe zulm dike, dostên xwe canawer dibîne, tehqîr dike. Hawa ev bedbext jî wisane. Û ev bextyar jî, heqîqetê dibîne. Heqîqet jî bedewe. Bi derk kirina husna heqîqetê va, ji kemala sahibê heqîqetê ra hurmet dike, musteheqê rehmeta wî dibe. Hawa, sirra hukmê Qur'anî yê "Fenatiyê ji xwe, qencîyê ji Xudê bizane" zahir dibe. Ku tu hên mîna van ferqên sair muwazene bikî, tu ê bifehimî ku, nefsa emmareya yê ewelî jê ra Cehennemeke me'newî ihzar kiriye. Û husnê niyet, husnê zenn û husnê xeslet û husnê fikra yê din, ew ji ihsan û seadeteke mezin ra û fezîlet û feyzeke birqok ra mezher kiriye.

Hey nefsa min! Û hey meruvê ku vê hikayeyê bi nefsa min ra guhdarî dike! Eger tu naxwazî bibî birayê bedbext û dixwazî bibî birayê bextyar, Qur'anê guhdarî bike û ji hukmê wê ra mutî' be û bi wê bizeliqe û bi ehkamê wê va ëmel bike.

Heqîqetên ku di vê hikayeya temsîliye da ne, eger te fehm kir, heqîqeta dînê û dunyayê û insanê û îmanê tu dikarî pê tetbîq bikî. Yên muhim ez ê bibêjim, yên tenik tu bixwe istixrac bike.

Hawa, binihêrre! Îja ew herdu birayan, yek rûhê mu'mîn û qelbê salihe, yê din rûhê kafir û qelbê fasiqe. Û ji wan herdu terîqan, îja ya rast terîqa Qur'an û îmanê ye; ya çep jî terîqa ïsyan û kufranê ye. Û ew baẍçeyê di rê da jî, di nav cem'iyeta beşeriye û medeniyeta insaniye da heyata ictima'iye ya muweqqete ku; tiştên xêr û şerr, qenc û fena, pak û gemarî tev peyda dibin. Äqil ewe ku bi qaïdeyê خُذْ مَا صَفَا دَعْ مَا كَدَرْ ëmel dike, bi selameta qelb diçe. Û ew sehra jî, ev erd û dunya ye. Û ew şêr jî, mirin û ecel e. Û ew bîr jî, bedena insan û zemanê heyatê ye. Û ew kûrahiya şêst arşîn/herin jî, ji 'umrê wesetî û 'umrê ẍalibî ku şêst sale ra işarete. Û ew dar jî, muddeta 'umr û maddeya heyat e. Û ew herdu heywanên reş û sipî jî, şev û roj in. Û ew ejderha jî, terîqa berzexiye ku devê wê qebre û rewaqa uxrewî ye. Feqet ew dev, boyê mu'min deriyekî ku ji zindanê vedibe baẍçeyekî ye. Û ew heşeratê muzirre jî, musîbatê dunyewiye ne. Feqet boyê mu'min, boyê ku noqnebe xewa ẍefletê di hukmê îqazatê ilahiye û iltifatatê rehmaniye da ne. Û ew fêkiyên di wê darê da jî, ni'metên dunyewî ne ku; Cenabê Kerîmê Mutleq, ewan di sûreta listeyek ji ni'metên axiretê ra, hem ixtarker, hem muşabihên wan, hem numûneyên ku muşteriyan de'wet dikine mêweyên Cennetê da çêkiriye. Û ew dar ku beranberî yektiya xwe mêweyên muxtelif cuda cuda dayina wê jî, ji sikkeya qudreta semedaniye û xatema rubûbiyeta ilahiye û turreya selteneta ulûhiyetê ra işaret e. Lewra "Ji tiştekî tenê her tişt çêkirin" yanê, ji axekî/xweliyekî hemî nebatat û mêweyan çêkirin, hem ji avekî hemî heywanat xelq kirin, hem ji xwarineke besît hemî cihazatê heywaniye îcad kirin, beranberê vî "her tiştî kirin tiştek tenê" yanê, sen'etên mîna ku ji te'amên ẍayet muxtelifu'l‑cins ku zîheyat dixwin ji wî zîheyatî ra lehmekî mexsûs çêkirin, cildekî besît ristin; sikkeya xasse, xatema mexsûs, turreyeke ku nahê teqlîd kirin a Sultanê Ezel û Ebed ê ku Zatê Ehedê Semed e. Erê tiştekî her tişt, û her tiştî tiştek kirin; nişanek, ayeteke Xaliqê her tiştî ra xas û Qadirê kulli şey' ra mexsûs e. Û ew tilsim jî, sirra hikmeta xilqetê ye ku bi sirra îmanê va vedibe. Û ew miftah jî, يَا اَللّهُ لاَ اِلهَ اِلاَّ اللّهُ اَللّهُ لاَ اِلهَ اِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ e. Û ew devê ejderha inqilab kirina derê baẍçe jî işarete ku, qebr boyê ehlê z̈elalet û tuẍyan di nav wehşet û nisyanê da mîna zindanê bitengasî û deriyekî ku vedibe mezelekî teng mîna betnê ejderhayekî ye, lê boyê ehlê Qur'an û îman deriyeke ku ji zindana dunyayê, bostanê beqayê ra û ji meydana imtihanê, rewzeya cinanê ra û ji zehmeta heyatê, rehmeta Rehman ra vedibe. Û ew şêrê wehşî ku fitilîna wî xizmetkarekî mûnis û bûna wî hesbekî musexxer jî, işarete ku mewt; boyê ehlê z̈elalet ji hemî mehbûbatê wî firaqeke elîm a ebedî ye, hem ji Cenneta xwe ya kazibe ya dunyewiye ixrac û di nav wehşet û tenêbûnê da zindana mezel ra idxal û hebs e; lê boyê ehlê hidayet û ehlê Qur'an gihiştina dost û ehbabên berê ku çûne älema din ra wesîle ye, hem ketina wetenê heqîqî û meqamê ebedî yê seadetê ra wasite ye, hem ji zindana dunyayê bostanê cinan ra de'wetek e, hem ji fezla Rehmanê Rehîm muqabilê xizmetê xwe exzê ucret kirinê ra nobetek e, hem ji kulfeta wezîfeya heyatê terxîsek e, hem ji te'lîm û te'lîmata 'ubûdiyet û imtihanê paydosek e.

Elhasil: Her kî heyata faniye bike meqseda esas, zahiren di nav Cennetekî da be jî, me'nen di Cehennemê da ye. Û her kî bi heyata baqiye ciddî muteweccih be, seadeta dareyn ra mezher e. Dunyaya wî çiqas fena û bitengasî be jî, ji boyê ku dunyaya xwe di hukmê salona intizarê ya Cennetê da dibîne xweş dibîne, tehemmul dike, di nav sebrê da şukr dike...

اَللّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ اَهْلِ السَّعَادَةِ وَ السَّلاَمَةِ وَ الْقُرْآنِ وَ اْلاِيمَانِ آمِينْ

اَللّهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبِهِ بِعَدَدِ جَمِيعِ الْحُرُوفَاتِ الْمُتَشَكِّلَةِ فِى جَمِيعِ الْكَلِمَاتِ الْمُتَمَثِّلَةِ بِاِذْنِ الرَّحْمنِ فِى مَرَايَا تَمَوُّجَاتِ الْهَوَاءِ عِنْدَ قِرَائَةِ كُلِّ كَلِمَةٍ مِنَ الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ قَارِءٍ مِنْ اَوَّلِ النُّزُولِ اِلَى آخِرِ الزَّمَانِ وَ ارْحَمْنَا وَ وَالِدَيْنَا وَارْحَمِ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِعَدَدِهَا بِرَحْمَتِكَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ آمِينَ وَالْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Goteya Heftem

Goteya Heftem

Ku tu dixwazî bifehimî ku اٰمَنْتُ بِاللّٰهِ وَ بِالْيَوْمِ اْلاٰخِرِ‌ ku tilsimê muẍleqê vê kainatê vekirine, du tilsimên muşkilkuşayê çiqas qîmetdarin ku boyê rûhê beşer deriyê seadetê fethkirine; û bi sebrê ji Xaliqê xwe ra tewekkul û bi iltica û bi şûkrê ji Rezzaqê xwe sual û dua kirin, du 'ilacên çiqas nafi' û mîna tiryaq in; û guhdarî kirina Qur'anê, bi hukmê wê inqiyad kirin, nimêj [eda]kirin, terk kirina kebairê di rêwîtiya ebedu'l-abad da biletek, zadekî axiret, nûreke qebrê ya çiqas muhim, hêja[bi biha] û rewneqdar e; vê hikayetoka temsîlî binihêrre, guhdarî bike:

Zemanekî, ëskerek, di meydana herb û imtihanê da, di dewerana kar û zerarê da (di kar û zara deweranê da)* dikeve wezîyeteke gellek mudhiş, wiha ku:

Rast û çep, ji herdu alê xwe bi du birînên bidehşet, kûr birîndar e û ji pişt wî va şêrekî cesîm, mîna ku libendêye boyê êrîş bike, radiweste. Û li ber çavê wî qinareyek hatiye daçikandin, hemî hezkiriyên wî dardadike û mehiw dike, li benda wî jî ye. Hem beranberê vî halê wî va rêwîtiyeke wî ya dirêj heye, tê nefiykirin. Ew bêçare gava ku di nav vê dehşetê da me'yûsane difikire, di ciheta wî ya rastê da xêrxwazekî mîna Xizir, zatekî nûranî peyda dibe. Jê ra dibêje:

"Me'yûs nebe. Ezê du tilsiman bidime te, hînî te bikim. Ku tu bi rindî isti'mal bikî, ew şêr ji te ra dibe hesbeke musexxer. Hem ew dara qinareyê, ji te ra boyê kêf û tenezzuhê difitile hêlleçaneke xweş. Hem ezê du dermanan bidime te. Ku tu bi rindî isti'mal bikî, ew herdu birînên te yên mute'effin/gennî inqilab dikin du kulîlkên letîf ên bihnxweş ku gula Muhemmedî (ëleyhisselatu wesselam) tê gotin. Hem ezê biletekî bidime te. Bi wî, mîna ku tu bifirrî, rêyeke salekî di rojekî da dibirrî. Hawa eger tu bawer nakî, parçeyekî tecrube bike. Ta tu bibînî ku diruste."

Heqîqeten, parçeyekî cerriband, tesdîq kir ku diruste. Erê, ez, yanê ev Seîdê bêçare jî vî tesdîq dikim. Lewra min hinekî tecrube kir. Min gellek dirust dît.

Piştî vî ji nişka va dît ku, ji ciheta wî ya çepê meruvekî mîna şeytan dessas, ëyyaş, xapînok, bi halê ku beranberê wî pirr zînetan, sûretên bixemil, fantaziyeyan, muskiran hene hat. Li hemberê wî rawestiya. Jê ra got:

– Hey hevalo! Were were, em beranber/tev ïşret bikin, kêf bikin. Li van sûretên keçikên bedew binihêrrin. Van stiranên xweş guhdarî bikin. Van xwarinên bitehm bixwin.

Sual: Ha ha, çiye di devê te da tu bidizî/veşarî dixwînî?

Cewab: Tilsimek.

– Berde vî karê ku nahê fehm kirin. Em kêfa xwe ya hazir xirav nekin.

S – Ha, ev [tişt]a di destê te da çi ye?

C – Dermanek.

– Vê bavêje. Tu saẍlemî. Çiyê te heye. Zemanê çepikan e.

S – Ha, ev kaẍiza bi pênc nişan çiye?

C – Biletek. Senedeke te'yînatê.

– Van biqelişîne. Di vê mewsima beharê ya xweş da rêwîtî ji çiyê me ra lazime! dibêje. Bi her desîseyekî dixebite ku wî iqna' bike. Hetta ew bêçare, hinekî meylî wî dike. Erê, insan dixape. Ez jî bi dessasekî wisa xapiyam.

Ji nişka va ji ciheta wî ya rastê dengekî mîna re'd tê, dibêje:

"Nebê tu bixapî! Û ji wî dessasî ra bibêje ku: Eger çareyeke ku şêrê li pişt min bikuje, dara qinareyê ya li pêşiya min rabike, birînên li rast û çepê min def' bike, rêwîtîya li pey min men' bike li nik te heye, ku tu bibînî; haydê çêbike, nişan bide, em bibînin. Paşê bibêje: Were em kêf bikin. Gerna huş bike hey sersem. Ta ev zatê semawî yê mîna Xizir gotina xwe bila bibêje."

Hawa hey nefsa min a ku di ciwantiya xwe da keniyaye û niha bi kenandina xwe digrî! Bizane: ew eskerê bêçare jî tuyî û insan e. Û ew şêr jî ecel e. Û ew dara qinareyê jî, mirin û zewal û firaqe ku, di zivirrîna şev û rojê da her dost weda' dike, winda dibe. Û ew herdu birîn jî, yek ëzceke beşerî ya muz'ic û bêhedd; ya din feqreke insanî ya elîm û bênihayet e. Û ew nefiy û rêwîtî jî, sefereke dirêj a imtihanê ye ku, ji älema erwah, ji rehma mader, ji sebawetê, ji ixtiyartiyê, ji dunyayê, ji qebrê, ji berzexê, ji ḧeşrê, ji siratê derbas dibe. Û ew herdu tilsim jî îmana bi Cenabê Heqq û îmana bi axiretê ne.

Erê, bi vî tilsimê qudsî va mirin, sûreta hesbekî musexxer û Buraqê ku insanê mu'min ji zindana dunyayê dibe bostanê cinan, huzûra Rehman hildide. Ji ber wê ye ku, insanên kamil ên ku heqîqeta mirinê dîtine, ji mirinê hezkirine, hêna ku mirin nehatiye xwestine bimirin. Hem zewal û firaq, memat û wefat û murûrê zeman ku dara qinareyê ye, bi wî tilsimê imanê va, sûreta wasiteya seyr û temaşaya bi kemalê lezzet, ya mu'cizatê neqşa Sani'ê Zu'l‑celal, xewariqê qudreta Wî, tecelliyatê rehmeta Wî yên taze taze, reng reng, çeşîd çeşîd hildidin. Erê, tebeddul kirin û tazebûna ayîne/neynikên ku rengên di nûra taverojê da nîşan didin û guhertina perdeyên sînemayê, menzereyên hên xweş, hên bedew teşkîl dike. Û ew herdû derman jî, yek tewekkula bisebr e; bi qudreta Xaliqê xwe istinad, bi hikmeta Wî i'timad e. Na wisane? Erê, meruvekî ku bi Sultanekî Cihanê ku malikê emrê كُنْ فَيَكُونُe, bi tezkereya ëczê istinad bike, na çi perwaya wî ê hebe? Zîra li hemberê musîbeteke herî mudhiş ‌اِنَّا ِللّٰهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ‌ dibêje, bi itmi'nanê qelb va, bi Rebbê xwe yê Rehîm i'timad dike. Erê, ärifê billah ji ëczê, ji mexafetullah telezzuz dike. Erê, di xewfê da lezzet heye. Eger zarreke yek salî, ëqlê wî hebe û jê were sual kirin: "Haletê te yê herî lezîz û herî şirîn çiye?" Belkî wê bêje: "Haletê ku, ez ëcz û ze'efa xwe difehimim, ji sûlleya walideya xwe ditirsim û dîsa xwe dipenihim/davêjim sînga bişefqet a walideya xwe." Halbûku şefqeta hemî walideyan, anceq lem'eyeke tecelliya rehmetê ye. Ji ber wê ye ku, insanên kamil, di ëcz û xewfullah da lezzeteke wisan dîtine ku, ji hewl û quweta xwe bişiddet teberri' kirine, bi ëczê xwe penihîne Xuda; ëcz û xewf ji xwe ra kirine şefaëtvan.

Dermanê din jî, bi şukr û qenaëtê va teleb û duä kirin û bi rehmeta Rezzaqê Rehîm i'timad kirin e. Na wisane? Erê, Cewwadekî Kerîmê ku hemî rûyê erdê kiriye sufreyeke ni'metê û mewsim/demsala beharê kiriye desteyeke kulîlkan û xistiye kêleka wê sufreyê û li ser reşandiye, ji mêvanê Wî ra, feqr û ihtiyac çawan dikare elîm û giran bibe? Belkî feqr û ihtiyaca wî sûreta iştihayeke xweş hildide; mîna iştihayê ji tezyîda feqrê ra dixebite. Ji ber wê ye ku, insanên kamil bi feqrê fexr kirine. Nebê tu çewt/şaş bifehimî! Ev tê wê gotinê ku hemberê Xuda feqra xwe hisskirin û lavakirine. Gerna, nahê wê gotinê ku feqra xwe nişanî xelqê bide û wez'iyeta parsekan hilde. Û ew bilet, sened jî di serî da nimêj be, edaya feraiz û terka kebair e. Na wisane? Erê, bi ittifaqa hemî ehlê ixtisas û muşahede û hemî ehlê zewq û keşf, di wê rêya ebedu'l‑abad ya dirêj û tarî da zad û zexîre, şewq û buraq; anceq bi ewamirê Qur'anê imtisal û ji newahîyê wê ictinbab kirinê va tê bidestxistin. Gerna, fenn û felsefe, sen'et û hikmet, di wê rêyê da pênc pare nakin. Ronahiya wan heta derê qebrê ye.

Hawa hey nefsa min a teral! Kirina pênc weqt nimêjê, terk kirina heft kebaira, çiqas hindik û rahet û sivike. Netîce û mêwe û faideya wê, çiqas pirr muhimm û mezine, ku ëqlê te hebe, xirav nebibe tu ê bifehimî. Û ji şeytanî û wî meruvê ku te teşwîq dike fisq û sefahetê, jê ra tu ê bibêjî: Eger çareya ku mirinê bikûjî, zewalê ji dunyayê izale bikî û ëcz û feqrê ji beşer rabikî, derê qebrê bigrê heye; bêje, em guhdarî bikin. Gerna, huş bike! Di mescida kebîra kainatê da Qur'an kainatê dixwîne! Em wê guhdarî bikin. Bi wê nûrê em binûr(ronî) bibin. Bi hidayeta wê em ëmel bikin. Û em wê bikine wirda ziban. Erê, gote ewe û ji wê ra tê gotin. Ya ku heqqe, ji Heqq tê, heqq dibêje û heqîqetê nîşan dide û hikmeta nûranî neşr dike ewe.

اَللّهُمَّ نَوِّرْ قُلُوبَنَا بِنُورِ اْلاِيمَانِ وَ الْقُرْآنِ اَللّهُمَّ اَغْنِنَا بِاْلاِفْتِقَارِ اِلَيْكَ وَ لاَ تَفْقُرْنَا بِاْلاِسْتِغْنَاءِ عَنْكَ تَبَرَّاْنَا اِلَيْكَ مِنْ حَوْلِنَا وَ قُوَّتِنَا وَ الْتَجَئْنَا اِلَى حَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ فَاجْعَلْنَا مِنَ الْمُتَوَكِّلِينَ عَلَيْكَ وَ لاَتَكِلْنَا اِلَى اَنْفُسِنَا وَاحْفَظْنَا بِحِفْظِكَ وَارْحَمْنَا وَ ارْحَمِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ نَبِيِّكَ وَ صَفِيِّكَ وَ خَلِيلِكَ وَ جَمَالِ مُلْكِكَ وَ مَلِيكِ صُنْعِكَ وَ عَيْنِ عِنَايَتِكَ وَ شَمْسِ هِدَايَتِكَ وَ لِسَانِ حُجَّتِكَ وَ مِثَالِ رَحْمَتِكَ وَ نُورِ خَلْقِكَ وَ شَرَفِ مَوْجُودَاتِكَ وَ سِرَاجِ وَحْدَتِكَ فِى كَثْرَةِ مَخْلُوقَاتِكَ وَ كَاشِفِ طِلْسِمِ كَائِنَاتِكَ وَ دَلاَّلِ سَلْطَنَةِ رُبُوبِيَّتِكَ وَ مُبَلِّغِ مَرْضِيَّاتِكَ وَ مُعَرِّفِ كُنُوزِ اَسْمَائِكَ وَ مُعَلِّمِ عِبَادِكَ وَ تَرْجُمَانِ آيَاتِكَ وَمِرْآتِ جَمَالِ رُبُوبِيَّتِكَ وَ مَدَارِ شُهُودِكَ وَ اِشْهَادِكَ وَ حَبِيبِكَ وَ رَسُولِكَ الَّذِى اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ وَ عَلَى اِخْوَانِهِ مِنَ النَّبِيِّنَ وَ الْمُرْسَلِينَ وَ عَلَى مَلئِكَتِكَ الْمُقَرَّبِينَ وَ عَلَى عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ آمِين

---

* Goteyên Piçûk bi destnivîsa Ustad Bedîuzzeman